12.10.2012

Gelo ji Îmraliyê petrol bipijiqiya?



Gotineke pir xweş  a mirovek baqil he ye, dibêje :   pere bişopîne; tu yê rastiyê bibînî”.
Deh  sal dike ku ez bi vê gotinê hesiyame.  Li ser wê pir hûr û kûr bûm. Di jiyana xwe de min kî û kê nas kiribe di hişê xwe de biriye aniye, dilsoziya wan bi vê gotinê pîvandiye; binê wan kolandiye; caniktî û camêriya wan  wan ceribandiye...
Dîsa li vê dinyayê – ya ku 52 kiriye ez lê mêvandarî dikim- şeş rastiyên min hebûn; min yeko yeko her şeşan jî  kuştin; dudo yên nû xistin şûna wan:
<1-Kurd netewek bêsiûd e; heta ew  li her parçeyan şiyar nebe; tifaqa xwe neke yek bi mirazê xwe şad nabe.
<2-   Bo pergala kapîtalîst a navneteweyî  çav û rû tune ye. Berjewendiyên aborî  nîn be bavê xwe jî nas nake. Ol û mezheb, bîrdozî û dilsoziya wê tenê pere ye. Bavê te be jî, kes û kesayetiyên ku   vê pergalê red nekiribin divê tu jî wan nas nekî.  Gava tu bala xwe  tûj bidî  kar û bar û rabûn û rûniştandin û ken û giriyên wan, emrê Xwedê ye, tu yê teqez ji wan bihna pere hilbidî.

Çend meh beriya kongreya AKP’ê , hevalek min ê zarokatiyê hat Stenbolê. Min wî hevalî li bajarek Anatoliya Rojava, di destpêka salên min ên di îmam xetîbê de,  di  xweş heyam û dewrana xwe ya dûrî derd û kulên Kurdbûnê de nas kiribû. Piştî, hema bigire, çil salan numreya têlefona min bi awakî bidest xistibû û hatibû dîtina min.

Vir de wê de em axivîn. A rast ew axivî min lê guhdarî kir:

“par, şîrketa Dengî mîr firat îhaleya  kişandina (neqliyeya) madenên  Bîgadîçê stendibû; bajarê Balikesîrê tev rabû ser piyan. Ma kesî  Balikesirî dikare biçe li Amdê, an li Şirnexê karek  bike? Ew  çima hatiye van deran, dike nanê wan ji wan bistîne! Dengîmîr dît ku nikare , wê tiştek neçê bê serî, dest ji vî karî berda û reviya”.
“Mehdî Eker çi derfetên dewletê hene dide Amedê û bajarên din ên Kurda; lewma cotkar û sewlvanên herêmên din pir feqîr ketine”

“ Kekê min ê mezin H...  dest ji kar û barên aboriyê  berdaye, dixwîne, nimêj û taheta xwe dike di ber re pirtûkan dinivîse.  Yek caran nazir û parleman tên serdana wî. Ew bi hev re qala tiştên paşperdeyê dikin; mirov şaş dibe dimîne “.

Dît ku ez guhdarekî  sernerm im; dor anî  siyaseta kûr. Ew ji min dernedixist ku ez ne hevalê wî  yê zarokatiyê yê çil  sal berê; ew ê bi nijadkî Kurd, bi jiyankî Tirk im; lewre dev bi dayîna pesnên Tayîp kir. Bi ya wî Tayîp,  bo vî miletî ( navê netew bilêv nekir ku ez jî bikevim nav keriyê)  piştî heştê salên reş û tarî dayîna Xwedê  bû. Ew ê dawiya dawîn tevahiya umetê bîne cem hev; ji dewleta Osmaniyan xurtir û firehtir û têkûztir dewleteke nû ava bike.  Ma Xwedê di Qurana pîroz de negotiye ku ew ê teqez nûra xwe ( li her deverî) heta dawîn belav bike? Xeynî Kurdên cudahîxwaz, xeynî elewiyên pêxembernenas, xeynî Şiîyên xwedî baweriyên şaş, bi destûr û  hêza Xwedê li ber vê yekê tu astengî  tune. Çawa ku bi alîkariya Rebê Alemîn ew vê dewletê ji destê Kemalîstan derxistibe, dê ew ê umeta Mihemed jî ji van kafiran rizgar bike. Hin  misilmanên xwedî baweriya ( îman) lawaz dibêjin ev ne pêkan e! Xwedê teala çawa ku mejiyê hin kafirên wek Ahmet Altan, Ali Bayramoğlu, Etyen Mahçupyan  tevlihev kir û wan kir piştgirê Tayîp, îro Obama jî kiriye piştgir û alîgirê Tayîp ”
( Bi vê hevoka dawîn ez çûm Batmana 92yan. Wê demê xwendekarekî min ê bubû hîzbulayî  ji min re gotibû polês û hin mirovên dewletê rasterast alîkariya me dikin. Li ser vê gotina wî,  min  şîretan lê kiribûn û gotibû; “ev dafikek mezin e ku dewleta Tirk daniye ber we û ber me hemî Kurdan ”. Wî jî wek vî hevalî li min vegerandibû gotibû; Xwedê, ku kafir bin jî hin kesan şaş dike û dike alîkarê bawermendan)

Hevalê min ê xweşxeber, ji helîmî û selîmiya min a “bi zorî”, ji sernermiya min a dişibî ya mirîdekî  jidilê xwe sax” hey diçû doş dibû:

“- Kes rast nizane li Sûriyê çi diqewime! Dîsa di serdanekê de wezîrek pir hêja û zana ji kekê min re dibêje; ez jî ji te re tenê dibêjim, Tayîp, bi alîkariya Yekîtiya Ewropayê û bi ya  Dewletên Yekbûyî yên Amerîkyê  ( hevalê min negot ev projeyek emperyalîstan e. Çer hebû Xwedê hemî kafiran şaş kiriye, çav li wan girêdaye  û kiriye sazûmankarên  Dewleta Osmaniyan a bi dilê Tayîp)  dixwest tevahiya nefta welatên xwedî baweriya ehlê sinet (sunî) û wel cemaet di axa Sûrîyê re bi lûleyek “deh caran li ya Misûl –Kêrkûkê  û li ya Bakû Ceyhanê” bikişîne bîne Tirkiyeyê; di wir re jî bide Ewropayê. Bi vê projeyê ew ê bandora Rûsya’yê – bandora ku ji firotina Petrol û gaza xwezayî  pêk tê – ku li ber yekîtiya Misilmanan dibe bendav ji holê rakiriba.  Lewre bi Beşer Esed re (negot esat) di serî de dostanî danî, ket qalikê wî, ( bi tirkî got kafakol) lê Esedê rafizî nexwestiye xweş têkiliyên xwe yên bi Rûsyayê re xera bike. Tayîp sê meh şûn de pêlî bişkoka şer kir. Esed têdernexist ku Tirkiye dikare li tevahiya welatên Rojhilata Navîn tevlihevî û aloziyan derxe; agir bi ser wan de bibarîne. Ew î Osmaniyan jibîr kiriye”
Min wekî kesekî ecêbmayî û guhlêdirêjbûyî serê xwe hejand û di ber xwe de keniyam. Min xwe amade kir ku bersîvek qenc bidimê; hûrik hûrik jî tinazên xwe pê bikim...  Min nalet li çavê şeytanê kor anî; hişê xwe da serî... Lahzekî fkirîm. Min di dilê xwe de got “ bila bikeve cezbeyan. Di kîsê wî de çi hebe bila serbest bide der. Cardin yekî weha yê dûrî takîyekariyê,  dûrî durûtiyê zû bi zû bi destê min nakeve. Bê hemd ji devê min derket; min got :
“Elah û Ekber!”

Li ser Elahûekbera min a ji nav dil û Kezeban firyayî  ji berê pirtir bi kelecan dev bi xeberdana xwe kir; tirpana Tirkî  da dest û pêde çû:
“ Barzanî baqilî kir ku li ber bayê Eset û Malîkî û Rûsa neket. Ew dizanibû ku heke li pişta Tayîp ranebûya, nebûya alîgir û şirîkê wî, wê çi bihata serî! Îro çi nefta di bin axa wî de heye bi bihayek herî erzan  dirijîne Tirkiyeyê. Ez tiştek ji te re bibêjim; ne ji nefta Barzanî bûya, wê aboriya me ji ya Yewnanîstanê jî xeratir bubûya; dê em ê biçûna çem û çem! ( Hêj kesî nizanibû ku wê Kek Mesûd beşdarî Kongreya AKP’ bibe) Tayîp ferman daye ku  Barzanî jî bo kongreyê bê vexwendin...
Rast ne rast... Ez derewînê devê wî hevalî me... Bi hatina Kek Barzanî ya bo kongreyê re hin Kurdên me jî bi cezbeyan ketin û dest bi nirxandinên kûr kirin
-AKP dixwaze pirsgirêka Kurd   ne bi PKK ya çepgir re, bi KDP ya demokrat re çareser bike; lewre Tayîp Kek Mesût anî Enqereya rengîn û wî derxist pêşberê raya giştî ya Tirk û Kurd û ya Cihanê... Bimire PKK; bijî KDP û AKP!

-Ev cara yekem e ku di kongreyek partiyên Tirka de bi Kurdî, bi serde jî bi Kurmanciya jorîn hat axaftin! Di kongreyên PKK û BDP de gelek siyasetmedarên Kurd bi Tirkî diaxivin. Tayîp, camêro,  bo doza Kurdî , bo zimanê Kurdî zêrê zêrîn e! Bijî Tayîp; Tu qe nemînî Ocalan!
- Kek Barzanî yê serok pêşmerge,  ji alî Cihanê ve wek serokê rewa yê tevahiya Kurdan tê pejirandin; Ocalan ji ber gerîlatîheziya xwe bûye dîl û hêsîrê Îmraliyê, lewma nikare serokatiya Kurda bike. pêşmerge in; Gerila aout! ( Xwedê bela min ji ber lingên min bide! Min kerran bi guh kir. Ev gotin hêj nehatibû hişê hinekan, piştî vê nivîsê ew ên wê jî bixin nav ferhenga xwe ya dijbertiyê)
Piştî saetek, beriya xatirxwestinê hevalê min sedama hatina xwe ya Stenbolê jî, sedema serdana xwe ya li min rebenê Xwedê jî da der:
“ -Saxdiç (kirîvo), min kaniyek rûnê zeytûnan  a pir qenc û erzan bidest xistiye. Bi alîkariya te ez dixwazim  vî rûnî li Stenbolê bifroşim. Ez dizanim tu binyad kurd î( Kurd kokenlî) ; ez fikirîm bo ketina bazara Stenbolê tu ji hevalên din çêtir î. Bi vî xweşbazirganiyê dê tu yê jî  kar bikî ez ê jî”.

Kin û kurt, ew î dixwest bi min re tifaqa xwe çêke û ji Balikesîrê lûleyek rûnê zeytûnan bikişîne Stenbolê... Min lê vegerand û got: “ Hevalê delal, tu dizanî ji ber Şerê li Sûrî  tevlihevî ye; çi dibe çi nabe kes pê nizane. Piyasa û bazar li benda serkeftina Tayîp sekinîne. Ez dibêjim em jî şîrketa xwe, bi destpêka lûleya neftê ya Tayîp,  ya di ser Sûriyê re wê bê, saz bikin wê çêtirbe. Ew roj wê ji me re bibe roja cote dîlanê ”

Ew, ji ber  bêdililiya min paş stûyê xwe xwirand û çû. Ez li çayxaneyê bi tena serê xwe mam. Min serê xwe kir ber xwe, bi xema dilê xwe, pere şopand, kûr û dûr çûm.  Çûm,  çûm li girava dêris û kavil a Îmraliyê derketim ser rûyê erdê. Gelo hucreya Birêz Ocalan parçeyek azad a Kurdistanê bûya û derbûya û jê neft bipijiqiya ew jî niha ne azad bûya?    
                                      Mamoste Marûf


10.10.2012

Du Kurd-man: Bav leşkerekî Tirk û Kurê mîrê mihallemiyan


Li gorî zanîn û zanist û hişmendiya gerdûnî - yaku mirovahiyê di dirêjahiya bi hezaran salan de afirandiye - şer  bi xwe jî rastiyeke jiyanê ye. Di vê çalakiya malwêran û malkambax a ku heqî  û neheqî  li ber hev radibe  de, herî  kêm, du aliyên dijber divê hebe. Di dil û wîjdanên “xwedî wîjdanan de” bê şik alîkî heq alîkî neheq, alîkî mezlûm alîkî zalim, alîkî xizan û belengaz alîkî zikmezin   divê…
Heger her du alî neheq bin û her du serî jî bo berjewendiyên xwe yên takekesî(şexsî), an ji ber bîrdoziyên kevneperest û  nijadperest û desthilatdarîperest  rika xwe kutabin hevûdu, qîra xwe li hev dabin, dîsa jî di şer de teqez, bê şik û bê guman,  alîkî wek destpêkirê  pêşî  yê êrişê  yê neheq divê,  alî kî jî li dijî êrişê berxwedêr lewre mafdar divê…
Di dawiya dawîn de mirovê xwedî wijdan bi awakî heqî û neheqiyê ji hev vediqetîne û bi çalakî dibe, bi devkî dibe, heger  hêz û quweta wî negihîje di dil de nifir û şermezariya aliyê neheq dibe, helwesta xwe bi awakî  dide der, an jî dide dil û kezeb û gurçikan…
Ev sekn û helwest ya xwedî wijdanan e.
***
Di şer de alîkî din jî heye ku ew jî “rovî” ne; roviyên ser berateyan…
Ew debara xwe bi şer dikin. Ew tirsonek û lerizok, ewqas jî durû ne. Erd û ezman tevlihev bibe jî ew rovîtiya xwe eşkere nakin, napejirînin, nadin ser eynan. Rovî dikevin her dilqî; heger werê hesabê wan bo kemçûrek, bo kerîkî nan, bo bihustek post  dibin xal û xwarziyê gur jî,  dibin birazî û destbira û pismamê xezalê jî…
***

Roja 2’yê Îlona 2012’an de li Beyşebabê gerîlayên HPG avêtin ser  avahî û saziyên dewletê. Wek encam, bi  gotina rayedarên dewleta Tirk,  deh leşker hatine kuştin, nizanim çend ji wan jî birîndar...
Hesab û bilançoya kuştî û birîndaran bila bimîne ji dewleta Tayîpê bazirgan re; kesayetiya derizî û şikestî ya hin roviyên kurd û Kurdistanî jî  ji min re…
***

Ev rovî du cure ne: Ên guhsist û bêtextik û totikvala,
ên jîr û xwedî hisab û bi planên gemarî û genî...

Mînakek “taze û rojane” ya roviyên guhsistan, di 03.09.2012’an de di rojnameya Hurriyetê de xwe dabû der. Bi gotin û wêneyên vê rojnameyê, ew kes bavê leşkerekî Tirk e ku lawê wî di şerê Beyşebabê de hatiye kuştin...
Ew, ew bav e ku di şîna kurê xwe de,  hêj xwîna cendekê rebeno nekişiyaye dest bi karê rovîtiyê, dev bi polîtîkaya gemar a ku “dewleta wî daye ber” kiriye û gotiye:
“Ên çav berdane ala Tirkiyeyê ne  ciwanên min in. Ên çav berdane welatê Tirkiyeyê ne ji netewa Tirk in. Heke şer be, ez ê jî çiya û keviran bişewitînim;  ka çeka kurrê min li kû ye, wê bînin bidin min; ez ê  bi tena serê xwe biçim bi ser wan de bigirim. Çar çapûlçî xwe dane çiyê û mêranî dikin. Ez jî Kurd im; Wanî me; ji Erdîşê me...” 
Li ser vê gotinê, jina wî ya “nezan û belengaz û apolîtîk” li ber mêrê xwe radibe, ji nav kezeba xwe ya peritî  bersîveke dide  wî, hesab û planên mêrê xwe pûç dike:
“ Em ne Kurd  in; Tirkmanên Qafqasan in!”
Ev jinika reben, dibe ku Kurdayetiyê layîqî xwe nedîtibe; dibe ku  hisab û kîtabeke wê ya li ser Kurd û Kurdistanê tunebe; dibe ku  rant û bertîl û kemçûrek di kurdbûnê de hêvî nekiribe, lê mêrik?
Gelo ew  çima derewan kiriye û gotiye “ez jî Kurd im”?
Bi ya min ev zilam,  bi kezeba xwe ya şewitî,  bi çavên xwe yên şilek, bi pozê xwe yê çilmok dîsa jî berdevkiya polîtîkayên sed salan ên dewleta xwe kiriye;
ew polîtîkayên ku ji serî heta binî derewan, bi dek û dolaban xemilandî;
ew polîtîkayên ku pişta hemwelatiyan zexm(saxlem), bêrika wan tijî dike; heta heft nifşan nevî û nevîçirkên hinekan serfiraz dike.
Wî zilamî, peywir û berpisyariya tirko-misilmantiyê ya êdî bûye xû(benekî) aniye cih.

Ew dizane ku di xweş bazar û borsaya xwînê de xwîna “Kurdekî birakuj”,  xwîna “kurdekî dewşirme”
ji ya Alperênê Yozgatî hezar car meqbûltir e.

Ew dizane ku Tirkek “bi binyadkî Kurd” (esil Kurd, Kurd kokenlî) ji Tirkek koçer (yorûk) ê “ji heft bav ûkalan Tirk” meqbûltir û muhtebertir e...

Ew dizane ku îro, di qada neteweyî û navneteweyî de gotineke Tirkiyeyê tenê maye:

“Em jî dibêjin hemwelatiyên me yên “bi binyadkî kurd” hene; wa ye em ê hêdî hêdî hin mafên wan ên takekesî didine wan. Lê belê hin terorîst dikin herêmek  welatê me ji me bistînin; wî parçe parçe bikin û li ser dewletek Stalînîst û Zerdoşîst û terorîst  ava bikin. Hemwelatiyên me yên bi binyadkî kurd bi tevahî ne PKK’yî ne; ev şer ne şerek neteweyî ye; wa ye piraniya kurdan di nav artêşa me de wek leşker, di saziyê me yên fermî de wek karker, di nav partî-pûrtiyên me de wek nefer, di nav rûpelên çapemeniya me  de wek ronakbîr û rojnameger li hemberî PKK’yê têdikoşin”. 
Ev paradîgma ji bo berdewamiya dagirkeriyê hêjayê bi sed hezaran zêrên zer e; çend  zêr jî teqez wê bubûya  para “kur şehîdketî” yê rovî yê tirk-man; lewre ew  zor dide xwe ku bibe Kurd-man...

Îcar dor dora Roviyek din e, rovîyek bi hisab û bi plan...
***

Ev sed sal e gelê Kurd bo mafên xwe yên neteweyî û xwezayî bi dagirkeran re serî digerîne, şer dike. Car heye ronakbîr û rewşenbîrên wî di hibra ( mûrekkep) pênûsan de hatine xeniqandin. Car heye serok û malmezinên wî li meydanan li ber çavên wî hatine daliqandin; car heye xwîna ewladên wî yên herî hêja li serê çiya û baniyan, di deşt û newalên kûr de bi qasî ava heft aşan hatiye rijandin. Ev neheqiya ku li vî gelî hatiye kirin van sih salên dawîn –bê şik û bê şubhe-  bi saya serê tekoşîna kesnedîtiya serok û şervanên vî gelî,  bandorek mezin li kurdên dilşewat ên heta niha di xewa şêrîn de razayî kiriye;

bandor li  Tirk û Ereb û Laz û Çerkezên ronakbîr û çepgir ên “xwedî wijdan” kiriye;

bandor li  hin Tirkên “jidil oldar” kiriye.

Gelek kes û kesayetiyên bi nijadkî“ne kurd” bi dilên xwe yên sax , bo xatirê nirx û hêjahiyên mirovatiyê û yên misilmantiya rasteqîn, êş û jana gelê Kurd di giyan û mejiyên xwe de hewandine, mezin kirine,  gelek  caran talûkeyên mezin dane ber çavan hest û nêrînên xwe bi devkî û bi nivîskî dane der, çalakiyan lidar xistine,  bo çareseriyek aşitiyane ya bi rûmet çi ji destê wan hatiye kirine...
Bi Kurtasî, em dikarin vê yekê bibêjin ku di vî şerî de, eniya rastî û heqî û mafdariyê ji sê cure kes û kesyetiyan pêkhatiye:
-Kurdên dilşewat,
-Ronakbîr û çepgirên xwedîwîjdan ên ji nav gelên din derketî,
-Oldar û umetparêzên jidil( samîmî)...
Lê dîsa jî, çawa ku me li jor qala roviyek di eniya şer de kiribû, di enî û çepera kurda de jî hin kur-man ên rovî hene . Ji wan yek jî Orhanê Kur mîr e.
                                                   ***
Peyva “mîr” di dîroka Kurd û Kurdistanê de xwedî wateyek pir kûr e. Ev peyv bi serê xwe li çar parçeyên Kurdistanê camêrî û comerdî, mêranî û mêrxasiya “mêrên berê” tîne bîra Kurda:
 Ma mîr, ne ew Mîr Mihemmedê Soran bû ku di sala 1830’yan de bo azdiya Kurdistanê li ber Osmaniyan serî rakiribû...

Mîr ne Bedirxan Beg bû ku 1842’yan de  Kurdistaneke azad saz kiribû?
Mîr ne Elî’yê kezebpola yê Êzdî bû ku li ber eşîrên sunî-Kurd ên deh caran lê, deh caran serî rakiribû?

Dîsa ew mîr nebûn ku digel pest û pêkûtî, zilm û zordariya Osmaniyan hîmê rojnamegeriya Kurd avêtibûn, elfabêtka Kurdî afirandibûn; digel dewlemendî û arîstokratbûna xwe,  xwe li Kurdên belengaz,  li kurdiya stûxar  girtibûn û jiyana xwe ya bextewar veguherandibûn dojehê; tevî zarok û zêçên xwe, bi kofî û kulfetên xwe, bubûn koçerên heft welatan?  

Ma Orhan jî ji bav û kalan nedigihîşt wan gorbihûştan?

Keremkin, va ye  çîroka wî:
Kurê mîr Orhan, gava Apê Mûsa tê kuştin, ji ber siûda(şans) xwe ya lê nehati (xerab), di trêmpêla ku Apê Mûsa ber bi mirinê ve dajot de, bi halê xwe yê tim û tim reben û feqîrok rûniştî ye... Apê Mûsa tê kuştin, lê ew bi birîndarî difilite. Piştî ku sax dibe û radibe ser xwe, hişê wî tê serî, dest bi  çêkirina tevn û pilan û projeyên xwe dike...
Ew dixwaze bêsiûdiya ku bêhemdî hatiye serî, belaya ku lê qewimî vegerîne xweş siûd û bextewariyê...

Paşnavê kurmîrtiyê,  Xal û Xwarzîtiya “xwedêgiravî” bi Apê Mûsa re, rêhevaltiya wî ya roja kuştinê ya bi Apê Mûsa re,  rê li ber vedike ku ew di demek kurt de, di  nav HEP û DEP’ê de cihê xwe xweş bike. Bi endamtiya xwe ya parlementeriyê ya li Mêrsînê îcar ew, ne tenê wek birîndarekî ji destê neyar û bêbextan,  wek siyasetmedarekî Kurdan jî  bi têra xwe nav û deng dide...
Bi desthilatdariya AKP’yê re Tirko-misilmanên kevneperest û Kemalîstên neteweperest dikevin qirika hev. Jixwe her du serî ji 28’ê Sibata 1997’an vir de ji hev nagerin; wek kevneperest û ergenekonperest dibin du bend û  kîjan alî  firsenda xwe bibîne pûşê yê din, derdixe holê... Bê dil be jî, AKP,  bona ku  derba mirinê li Kemalîstan bide, bêgav dimîne zilm û zordarî, komkujî û wehşeta  Kemalîstan a li ser Kurdan qasî pozê kêrê, bi qasî hesabê xwe  nîşanî  raya giştî bide... Kurê mîr, derbxur û şahedê tesadufî yê kuştina rûsipiyê Kurdan Mûsa Anter, rasterast di vê pêvajoyê de- kes nizane ji ber kêjan huner û zanyarî û me’rîfetê ye -dibe yek ji wan nivîskarên Rojnameya Tarafê... Ew di destpêkê de wek ronakbîrekî Kurdê derbxurê pergala kemalîst dixwiyê û di halê xwe de û li ser qedera dilsotîner a  gelê Kurd “bi her du çavan” digirî û dilorîne. Xwe nagire li ser navê me hemî Kurdên stûxar û belengazan, qanal bi qanal digere hêstirên çavan dibarîne. Alîkî ve jî hûrik hûrik, nermik nermik, şîret û rexne û çêr û dijûn û pesn û palûpûsiyan tevlîhev dike “bê adrês û bê navnîşan” bi ser Tevgera Azadiya Kurd de dişîne.

Piştî çend mehan, di sala   2009’an êdî piyê wî xweş erd digire ku di quncikê xwe de weha dinivîse:
“nivîsandina min a di Tarafê de karê herî bi rûmet e û ev yek têra min dike. Ez bi nivîsandina di vir de pir û pir kêfxweş û dilgeş im. Êz ê êdî têkilî siyasetê nebim”
Piştî demekê kurt, baş tê fêmkirin ku ew   bi vê hevokê  xwestiye ku bibêje; “ ez ji siyasetê na, êdî ji çeper û eniya Kurdan veqetiyame”

Meh bi meh rexneyên xwe tûj dike, adrêsa neyartiya xwe eşkere: “PKK û BDP hevkarên Ergenekonê ne, nikarin nûnertiya Kurda bikin”.
Lê dîsa jî ew, xwe;
 wek ronakbîrekî Kurd ê helîm û selîm ê çareserîxwaz;
wek Kurdekî  ji kar, kirin û fêlên xortaniya xwe “yên bi tevahî şaş” pol û poşman,  “êdî kal û rûspiyekî Kurd ê aşitîxwaz” nîşan dide.
Di Kanûna 2010’an de di malperek Kurdan de nivîsek li ser navê kesekî ji alî Tevgera Kurd ve nenaskirî tê weşandin. Xwediyê nivîsê çend rexneyan li Kurê mîr  girtine û di dawiyê de jî gotiye: “heger weha biçe  navê wî bi pênûseke hibr-sor tê xêzkirin “Kurê mîr” dibe “kurê mirî yan”.




(Bala xwe bidinê, camêr negotiye ku ew ê bê kuştin û bibe kurekî mirî)  


Ev hevoka dawîn a vê nivîsê, ya  ku tu kesek xwedî aqil û xwedî wîjdan, bi zorî be jî, jê wateyek “tehdîtkirin û tirsandina bi kuştinê” dernaxe, destûr dide Kur-mîrê me  ku ew êdî bibe neyarê sondxwarî yê Tevgera Azadiya Kurd.

Kurê mîr êdî yek ji wan îtîrafkarên binyad-kurd e (esil kurd)... Ji Evdiqadirê Aygan û ji evdihekimê Guven û ji Mehmûdê Yeşîl cudahiyek wî tenê maye: Bi Tevgera Azadiya Kurd re Têkoşîna bê çek û bê fîşek...
Nivîsa wî  ya di 30.08.2012’yan de, ya di Rojnameya Tarafê de hat weşandin bû sedema nivîsandina min a vê gotarê. Bi ya min ev nivîs, di nav hemî nivîsên  wî yên heta niha de ya herî jidil û can e. Bi serê xwe îtiraf e, êş e, jan e, kul û keser a pênce salan a dilê wî ye, barê giranê pişta wî ye...  Ev bar; barê Kurdayetiyê ye.

Nivîsa bi sernavê “ Trajediya ronakbîrên Kurda  de ew qala ronakbîr û mîr û malmezinên Kurdan ên hema bigire bi tevahî “derbxurên dewletê ne” dike. Di paragrafekê de navê eşîrên Kurdan yek bi yek rêz dike, di dawiya hevokê de dor tîne bav ûkalên xwe:
“... bav û kalên min ên Mîrên Mihallemî yên bi tevahî rastî zordestiya dewletê hatine”
Bi xwendina vê hevokê ez wekî ji kerê bikevim, şaş û metal mam... Min ji serî heta binî nivîsên wî dîsa xwendin. Na, di tu yekê  de qala Mihallemîtiya xwe nekiriye. Min ji hemî Kurdên derûdorê pirsî, tev jî gotin ew xwarziyê Apê Mûsa ye... Elah, Elah...

Min li pirtûkan nêrî mihallemî, bi qewlê me Kurmancên reben Mihelmî, Kurdistanî ne, bi nijadkî  wek Ereban“Samî”, bi zimankî xwedî devokek Erebî ya  bi navê “kiltû” ne.  
Gelo nav û “dengê Kurê mîr” ê wek “ronakbîrekî Kurd” ji ku derketiye?
Çima di raya giştî ya Tirk de, pêşnavên “ronakbîrên rasteqîn ên demokrat û aşitîxwaz û alîgirên Tevgera Azadiyê yên ne-tirk, Kurdçî ne lê, navê kurê Mîrê Mihelmî çima hêj ronakbîrê Kurd Orhan Mîroglû ye?
Ez, di nav xem û fikaran de digevizîm ku hêşê min çû bîst sal berê...

Roj, roja sazbûna NÇM’yê ya li Tarlabaşiya Stenbolê bû. Ez û çend hevalan em jî tevlî vê roja şahiyê bubûn; çûbûn cem Apê Mûsa; li teniştê rûniştibûn. Piştî silav û çend gotinên lihevpirsînê, ew wekî xalê me yê helal  serê gotinê, binê gotinê ji me re jî digot xwarzî... Xal û xwarzîtiya wî ya bi kurê mîr re jî ne tiştek weha be?
Paşê hevalekî min ê ji Stilliyê gihîşt hewara min:
“Orhan Mîroglû, ji aliyê dayika xwe wek  lêzimek Apê Mûsa tê zanîn, lê çi Apê Mûsa çi jî Orhan bi xwe  asta lêzimtiya xwe nizanin, Apê Mûsa jê re digot xwarzî, ew î jî lê vedigerand digot xalo...”
Min li jor jî gotibû, li vî welatî eniya aliyê heqiyê ji sê cûre kes û kesayetiyan pêktê:
-Kurdên dilşewat,
-Ronakbîr û çepgirên xwedî wîjdan ên ji nav gelên din derketî,
-Oldar û umetparêzên jidil( samîmî)...
Orhanê Kurê mîr bi devê xwe gotiye “ ez ne kurd im”
Dîsa ew, ji zû de eşkere  kiriye  gotiye çepgiriya min a xortaniyê xeletî bû, ez êdî dûrî sosyalîzmê me...
Bi qasî ku ez dizanim ew  ne umeparêz e; bibe jî hêj deklare nekiriye.
-Oldarî?
Bona ku  xwe bi Xwedê bide bexşandin, van rojan  dest bi nêmêj û tahetê kiribe ez wê jî nizanim...  
Di wan rojên ku min serê xwe li ser Kurê mîr diêşand de, hey dît ew pihînek li “terafê” xwe yê nû jî xistiye. Piyê xwe daniye şûna “andiçkarên” 28’ê Sibatê. Çawa ku li xalê xwe yê Mûsa yê di gorê de kir, xew li  Xalê xwe yê(!)Ahmet Altan jî herimandiye, bi bayê payîzê re çûye ketiyê bin baskê Tayîp!

Kurê mîr çima weha kir? Bi ya min ew têgihîşt ku êdî wek “Kurd-man” jî  nikare bijî, lewre...
                                                                       Mamoste Marûf
Têbinî:
Bo hûrûkûrbûna li ser veguherîna Kurê mîr hûn dikarin li nivîsên min ên berê jî binêrîn:






1.10.2012

Neşet Ertaş û Şivan Perwer

 Neşet Ertaş, ji hunermendkî mûzîka gelêrî ya Tirka ye. Ew wek dengbêjên Kurdistanê xwedî kevneşopiyek taybet a awaz û stranbêjiyê ye. Neşet di jiyana xwe ya heftê salan de gelek bozlaqan danîne ser yên ku  ji bav û kalên wî yên “evdal” gihîştine wî. 

Her çiqas ku dîroknas û etnologên Tirk Evdalan wek  êl û eşîrek Tirkman  bihesibînin jî ji berê de baweriya wan a elewî, orf û edetên wan ên derî Tirko- Îslamî, rabûn û rûniştandin, şêl û pêl û girêdana wan a Xoresanî ji aliyê dewletê ve nehatiye pejirandin. Dewleta Tirk bi vê  cudayetiya resen wan bi raya giştî ya Tirkiyeyê ve  nedaye nasandin; lewre jî di  nav  gelê Tirk de wek “mitrib” hatine hesibandin û qedr û qîmeta wan nehatiye zanîn. Çawa ku li gelên din ên Anatoliyê hatiye kirin, Gelê Evdal jî di welatê xwe de ji ber sifetên xwe yên sor genimî, ji ber baweriyên xwe yên “ne fermî” tim û tim  li derveyî  civaka Tirk hatiye hesibandin, di civatê de li jêrê dîwanê hatiye rûniştandin. Çawa ku Kurd bi sedan salan  bi xweş nobetdariya xwe  -ev rol  wek “Kurd Memed nobet e” hatiye formûlizekirin-  hatibin naskirin û bi qasî xweş nobetdariya xwe bûne xwedî eferim; çawa ku Ermen bi zor pîşesaziya xwe heta dewrekî li her deverî ( 1915) piştî komkujiya reş  li deverekî tenê (Stenbol) hatine ecibandin û hewandin,  Evdalên belengaz jî bi qasî sazbendî û stranbêjî û sergovendiya xwe, bi qasî “xizmetkariya xwe ya bo çand û zimanê Tirkî, bi qasî leşkeriya xwe ya di artêşê de “ bûne xwedî rûmet û nan û av...

Bi bahaneya  mirina Neşet Ertaş - Jiyana rehmetî bi xwe jî mînaka herî balkêş a vê  durutiyê ye- bi sed hezaran evdalên hêj bênav û deng, hêj bênasname, hêj tî û birçî, hêj di bajar û gund û mêrg û zeviyên xelkê de nanoziko “xizmetçî, sepetçî û xurdaçî”; hêj ji Îzmîr û Edeneyê bigire heta li Germanyaya şewitî bo kerîkî nan digerin derî bi derî, hatin jibîrkirin; di kesayetiya Neşetê  ji aliyê gel ve (bi ked û xwîdana xwe ya helal) xûyayî de pesnê çanda wan, pesnê xizmeta wan a ku gihîştiye  wêje û mûzîka Tirkî, pesnê çav û brûyên wan ên qerqaş hat dayîn; pişta wan têr hat mizdan...   

A Xwedê Neşet Ertaş digel evqas xizantî û belengaziyê; nenasîn bimîne li alîkî, digel bêrûmetkirina nasname û bawerî û çanda  Evdaltiyê  bi hêza hunera xwe, bi mezinbûna Evîn û evîndariya xwe ya bo mirovan, bi nefsbiçûktiya xwe çi Kurd çi Tirk, çi Ermen çi Asûrî, çi Xaçparêz çi Cihû;  çi Sunî , çi Elewî ji alî hemî Tirkînasan ve hatibû hezkirin û hembêzkirin. 
Ev yek bi rastî jî tiştek kesnedîtî ye ku di dewletek xwedî sînorên bi dek û dolab û planên emperyalîstan xêzkirî de,  di dewletek xwedî  bi dehan netew û gel û baweriyên red û  înkarkirî de; di dewletek hema bigire sed sal e hemwelatiyên xwe bi xewn û xeyala  “yek netew, yek al, yek ziman, yek ol û yek mezheb di qula derziyê re derbaskirî, car heye li hev sorkirî û  bi hevûdu re dijminkirî de, car heye gelê xwe bi qetliam û komkujiyan, xwedêgiravî, te’dîbkirî de (terbiyekirî) Evdalek bi navê Neşet derkeve û tevahiya  nasname û  baweriyên birîndar, birîndarên  destê dewleta Tirk,  bigihîne hev, qor bi qor  bi hêstirên çavan bide  dû tabûta xwe ...

Neşet Ertaş çikir ku bû delaliyê ber dilan?

Di serî de divê bête zanîn ku Neşet Ertaş xwe û gel baş naskiribû. Ew diznibû ku ew e, dengê wî yê xwezayî ye û tenbûra  wî ye...
Ew,  piştî ji “alkolîzma ku bubû nexweşî û ketibû can û bedenê” filitî, baş têderxistibû ku ew dikare bi tendirustiya xwe ya takekesî, bi jiyaneke malbatî ya bi ser û ber, bi têkiliyeke domdar û bênavber a bi gel re Neşet e û her heye...
 Ew dizanibû ku ew ji şeş mîlyar evdan ( evd: qûl) evdek e, bi ser de jî “evdalek” ji derhanê ye; ne ji hunera wî be kes li rûyê wî mêze nake.
Ew têgihîştibû ku ew hozenek evîn û evîndariyê ye; nikare ji bin barê giran rabe;  lewma xizanî û belengaziya gelan, înkar û îmhakirina ziman û çandan,  şer û pevçûnên gelan ên bi pergal û dewletên zordest re neanî  ser ziman.  Li tenbûrê dida bi Tirkî digot. Digel ku bi dehan salan li Ewropayê mabû dîsa jî bo xatirê enternasyonalîzm û kariyerîzm û navûdeng belavkirinê xeynî vî zimanî bi tu zimanî neqîriya; tenbûra xwe neda alîkî, xwe neda pêş orkestrayên “pir enstrumanî” yên Ewropiyan û guh li hemwelatiyên xwe yên Kirşehirî dirêj nekir.  
Ew pêhisiya bû ku heger qurre be, doş be, fahş be, hunermendiya xwe ji bîr bike û xwe wek “xelaskar û serokê gel” bibîne û bi vî mirazî xwe li polîtîkayên rojane bigre û bi teqala siyasetmedaran bikeve biçûk dibe. Kurt û Kurmancî,  Neşet Ertaşê Evdalê Xwedê  tu car ji hed û hidûdê  xwe derneket, derpê ji qûna xwe navêt...
De îcar dor dora we ye. Hûn Neşet Ertaşê Evdal û Şivan Perwerê Kurd ê – bi ya min di stranbêjiyê de deh car li wî ye- bidin ber hev:  Ka kîjan, çima di dilê gelê xwe de pirtir cih çêkiriye?  
                                                                            Mamoste Marûf 

NEFT Û KURD Û KURDISTAN

11ê Gulana sala 1941an, di rojnameya Frensî ya bi sernavê "Le Progres" de derheqê Iraqê de ev gotara balkêş hatiye weşandin. Mi...

Nivîsên zêde hatine xwendin