GÖZLEMCİLİK GÖREVİNİZİ YAPARKEN UYACAĞINIZ ESASLAR

Sayın..................................................................Göreviniz...........................................................................................


Görev adresi..........................................................................................................Sandık No: ..........


Bu çalışma, Yüksek Seçim Kurulunca hazırlanan 12 Haziran PAZAR Günü yapılacak Milletvekili Genel Seçiminde sandık kurullarının görev ve yetkilerini gösteren 135 sayılı genelgeye göre hazırlanmıştır. Bu genelge kitapçık halinde ( ÖRNEK 135) görevli olduğunuz sandık kurulunda mevcuttur. Her hangi bir sorunla karşılaştığınızda sandık başkanından bu genelgedeki ilgili maddeye göre işlem yapmasını isteyiniz.

Gözlemcilik göreviniz ne zaman başlar? Seçim sabahı en geç saat 07:00’de ( Not: Bu saat Kürdistanda 06:00 olarak belirtilmelidir)  görevli olduğu sandığın başında olmanız önemlidir... (oy kullanma işlemi saat 08’de başlar;17:00’de biter. Eğer gözlemci başka bir sandıkta oyunu kullanacaksa, oy kullanma işleminin sakin olduğu bir zamanda görevli olduğu bina sorumlusuna ya da başka bir gözlemci arkadaşına haber vererek oyunu kullanmaya gider.
Sabah yapılacak işlemler nelerdir? Gözlemci, görevli olduğu sandıkta sandık başkanına yardımcı olur. Sandık kurulu başkan ve dört üyeden oluşur. Sabah 07’de bu üyelerin eksik olması durumunda yerine yedekleri görev yapar. Yedeklerin olmaması durumunda ise oy verme yeterliliğine sahip kimselerce eksik giderilir ve kurul oluşturulur.
Önemli; erken gitmesi halinde gözlemcimizin de sandık kurulunda yer alma ihtimali vardır. Bu görev seçim sonuna kadar da devam eder. (135 sayılı genelgenin 6.Maddesi )

Sandık çevresi (sandık başı) nedir; kimler bulunur? Sandık kurulunun görev yaptığı yer merkez olmak üzere 15 Metre yarıçaplı alandır. (Genelgenin 12.Maddesi ) Sandık çevresinde, sandık kurulu başkan ve üyeleri, adaylar, milletvekilleri, o sandığa kayıtlı seçmenler, bina sorumluları, müşahitlerle (gözlemciler) çağrı üzerine gelen görevli kolluk güçlerinden başka kimse bulunamaz.(Madde 14)

Bağımsız adayların gönderdikleri gözlemciler üçten fazla olursa adları çekilir; ilk üçü sandık başında kalır; gerisi sandık alanında kalır.( 135 sayılı genelgenin 15. maddesi)

Sandık alanı nedir, kimler bulunur? Sandık kurulunun görev yaptığı yer merkez olmak üzere 100 Metre yarıçaplı alandır. (135 sayılı genelgenin 13. Maddesi )  Sandık çevresinde bulunma hakkına sahip oların dışında (müşahitler hem sandık çevresinde hem de sandık alanında bulunabilirler) hiç kimse sandık alanında bulunamaz. Görevli kolluk kuvvetleri dışında özel güvenlik, zabıta gibi resmi üniforma ve silah taşıyanlar sandık alanına giremez. (135 sayılı genelgenin 15. Maddesi )

Seçmen oyunu nasıl kullanacak? Seçmen bilgi kağıdı olmasa bile, sandık seçmen listesinde adı yazılı her vatandaş TC kimlik numarası taşıyan her hangi bir kimlik kartı ( Nüfus cüzdanı, evlilik cüzdanı, ehliyet, nüfus bilgilerini içeren soğuk damgalı her hangi kimlik de olabilir) oyunu kullanabilir. Eğer TC kimlik no’su yazılı bir kimliği yoksa, o zaman seçmen bilgi kağıdını göstermek zorundadır (135 sayılı genelgenin 25. Maddesi )


S e ç m e n kapalı oy verme yerine girmeden önce,  SANDIK BAŞKANI AŞAĞIDAKİ KONULARDA YARDIM EDER (Genelgenin 25. Maddesinin b fıkrası)

aa) Birleşik oy pusulası üzerinde bulunan daireye EVET mührünü basması, başka hiç bir yere işaret koymamasını, birleşik oy pusulasını düzgün bir şekilde katlayıp zarfa koyup yapıştırmasını,

cc) Birleşik oy pusulasından başka, zarfa hiçbir şey koymaması, aksi halde kullandığı oyun geçersiz sayılacağını,

dd) Kendisine verilen birleşik oy pusulasında hata yapması halinde yenisinin verilmeyeceğini bildirir.

Özürlüler nasıl oy kullanacak? Görmeyenler,, felçliler, elleri eksik olanlar o seçim çevresi seçmeni olan ve o sırada sandık alanında bulunan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla özürlüye yardım edemez. (27. Madde)

*Okuma yazma veya Türkçe bilmeyen seçmen oyunu nasıl kullanacak? Okuma- Yazma bilmeyen seçmene kurul(sandık) başkanı birleşik oy pusulası üzerinde bulunan parti işaretlerinden hangisinin hangi partiye ait olduğunu, veya bağımsız adaylara nasıl oy verileceğini açıklar.

ÖNEMLİ: SEÇMEN İSTERSE, SANDIK BAŞKANI ADAYLARIN İSİMLERİNİ OKUYUP YERLERİNİ SEÇMENE GÖSTERMEK ZORUNDADIR (135/28. Madde)

Hangi zarflar geçersizdir ya da geçerlidir? (Genelgenin 34. Maddesi) üzerine işaret konmuş, sandık kurulunca verilen biçim ve renkte olmayan, üzerinde YSK amblemi olmayan, ilçe seçim kurulu ve ve sandık kurulu mührü taşımayan yada yabancı bir mühür olan, tamamı yırtık zarflar geçersizdir.
Ancak özel bir işaret koymak amacıyla değil de yanlışlıkla lekelenmiş, çizilmiş olan zarflar GEÇERLİDİR.

Hangi oylar geçersizdir, ya da geçerlidir? (Genelgenin 36. Maddesine göre)
1.Sandık kurulu tarafından verilmeyen ve arkasında çift mühür olmayan, EVET mührü basılmamış, ya da farklı parti ve adaylara birden fazla EVET mührü basılmış oy pusulaları geçersizdir. Ancak bir adayın ya da partinin alanına birden fazla mühür basılmışsa, ya da EVET iki adayı birbirinden ayıran çift çizgiye kadar taşmışsa oy geçerlidir.

2. EVET mührü, birden çok parti ya da adayın alanına taşmışsa, oy pusulası yırtılarak bir birinden tamamen kopmuşsa geçersizdir. Bütünlüğü bozulmayacak şekilde yırtılmışsa, ya da oylar sayılırken yırtılanlar GEÇERLİDİR.

3. Oy pusulasının üzerinde EVET mührü dışında işaret amaçlı imza, parmak izi, zarfın içinden el ilanı kağıt vs. gibi yabancı bir madde çıkarsa oy geçersizdir. Ancak oy pusulası kasten, özel işaret amaçlı değil de yanlışlıkla lekelenmişse GEÇERLİDİR.

4. Oy pusulası katlanırken mürekkep başka partinin alanına ya da oy pusulasının her hangi bir yerine bulaşmışsa oy geçerlidir.

GÖZLEMCİ, OY SAYIMI SIRASINDA SANDIK BAŞKANININ OKUDUĞU PUSULAYI DİKKATLE İNCELEYEREK OYUN KİME KULLANILDIĞINI KENDİSİ DE GÖRÜR. İKNA OLMAZSA DERHAL MÜDAHALE EDER.

Oy sayım-döküm işlemleri bittikten sonra ne yapılacak?
Oy sayım-döküm işlemleri bittikten sonra sandık kurulu, HER GÖZLEMCİYE VERLMEK ÜZERE seçim sonuçlarını ilan eden imzalı mühürlü SANDIK SONUÇ TUTANAĞI ( Örnek 86) hazırlar ve isteyen her gözlemciye imza karşılığı bir nüsha verir. (Genelgenin 38. ve. 41 Maddesi)

Ç O K Ö N E M L İ
Gözlemciz mutlaka örnek 86 tutanağından bir tane alacak. Bu mümkün olmazsa kendisi boş bir örnek 86 doldurarak sandık başkanı ve üyelerine imzalatıp mühürlettikten sonra sandık bölgesi ( bina) sorumlusu aracılığıyla ya da kendisi ilçesine hızla iletecek.

Şikayet nedir, nasıl şikayet edilir?
Sandık kurulu başkanı ya da üyelerinin yasalara ve genelgeye uygun olmayan işlemleri olmuşsa düzletmeleri için başvuru yapılabilir Buna ŞİKAYET denir. (135 sayılı genelge 42. Madde) Seçme yeterliliğine sahip yurttaşlar ve gözlemciler şikayette bulunabilirler. (135 sayılı genelge 43. Madde)

Şikayet dilekçe ya da sözle yapılabilir. Sözlü şikayetler sandık kurulunda bulunan özel tutanağa gerekçesiyle beraber yazılır. Şikayet eden adını, soyadını, adresini yazar ve tutanağı imzalar.

Şikayetin haklı veya yerinde görülmesi halinde, kurul, karar yazmaya ihtiyaç olmaksızın, gereken düzeltmeyi hemen yapar. (Genelgenin 46. Maddesi)

Şikayetin uygun görülmemesi halinde kurul şikayetin reddine karar verir. Bu durumda kurulun kararını tutanak defterine yazması ve bu kararın başkan ve üyeler tarafından imzalanması lazımdır.

Kurul kararları salt çoğunlukla yani kurul başkan ve üyelerinin yarıdan fazlasının oylarının o karar üzerinde toplanmasıyla verilir. Oylarda eşitlik halinde başkanın katıldığı tarafın oyu üstün tutulur.

NOT: Şikayetin reddine ilişkin kararın bir örneği şikayetçiye verilir (Genelgenin 46. Maddesi)

Her hangi bir konuda yaptığınız şikayet sandık kurulu tarafından uygun görülmezse mutlaka tutanak tutturup bir örneğini alınız. İlçeye itiraz ederken bu tutanak gereklidir.

İtiraz nedir, nasıl, nereye itiraz edilir? ( Genelgenin 48. Maddesi) Sandık kuruluna yapılan şikayetten sonuç alınamazsa, sandık kurulu karar ve uygulamaları hakkında, İlçe Seçim Kuruluna derhal ya da seçimden sonraki Salı günü saat 15:00’a kadar sözlü ya da yazılı İtirazda bulunulabilir. İlçe seçim kurulu itirazı yerinde görürse sandık kurulu hemen gerekeni yapmak zorundadır. Bina sorumlunuzun adı soyadı telefonu:
İlçe görevlisi adı, soyadı telefonu: .......................................................................

Halkımızın emek, demokrasi ve özgürlük mücadelesine katkınızı selamlıyor, başarılar diliyoruz.

Not: bu metni arkalı önlütek kağıda döküp gözlemcilere birer nüsha vermek uygun olur.